sánh phượng, cưỡi rồng

Học thuật
Thân thiện
Định nghĩa
  1. Thành ngữ (idiom):
    • Kết duyên tốt đẹp, hạnh phúc: "Sánh phượng, cưỡi rồng" là một thành ngữ Hán Việt dùng để chỉ một cuộc hôn nhân lý tưởng, tốt đẹp, xứng đôi vừa lứa, thường dành cho những đôi uyên ương tài sắc vẹn toàn hoặc có địa vị cao quý.
    • Ý nghĩa văn hóa: Thành ngữ này kết hợp hai hình ảnh cao quý trong văn hóa Á Đông: "phượng" (con trống, biểu tượng cho sự cao quý, thường chỉ người con trai tài giỏi) và "rồng" (biểu tượng cho quyền uy, thường chỉ người con gái cao quý). "Sánh" nghĩa là sánh đôi, kết hợp; "cưỡi" hàm ý được kết duyên với.
Ví dụ sử dụng
  • Thành ngữ:
    • Cuộc hôn nhân của họ thật xứng đáng với lời chúc "sánh phượng, cưỡi rồng". (Ý nói họ là một đôi rất xứng đôi vừa lứa, hạnh phúc.)
    • Trong "Truyện Kiều", Nguyễn Du viết về mối lương duyên giữa Thuý Kiều và Từ Hải: "Sánh phượng, cưỡi rồng một kỳ", ý ca ngợi đây là một mối nhân duyên đẹp đẽ, hiếm có.
Các cách sử dụng nâng cao
  • Sử dụng trong văn chương cổ điển: Thành ngữ này thường xuất hiện trong thơ văn cổ, các tác phẩm Nôm để chúc tụng, ca ngợi một cuộc hôn nhân hoàn hảo, mang tính điển cố.
    • Lời chúc "sánh phượng, cưỡi rồng" thường được dùng trong các đám cưới truyền thống để mong cặp đôi được hạnh phúc viên mãn.
Biến thể và từ gần giống
  • Phượng sánh loan kề (thành ngữ): Cũng có ý nghĩa tương tự, chỉ sự kết hợp tốt đẹp giữa đôi lứa (phượng và loan đều là loài chim quý, tượng trưng cho nam và nữ).
  • Rồng bay phượng múa (thành ngữ): Thường dùng để miêu tả cảnh tượng huy hoàng, tốt lành, đôi khi cũng hàm ý chúc mừng hạnh phúc lứa đôi.
Từ đồng nghĩa
  • Xứng đôi vừa lứa: (Thành ngữ thuần Việt) Chỉ hai người rất xứng đáng với nhau, hợp thành một đôi.
  • Trai tài gái sắc: (Thành ngữ) Chỉ người con trai tài giỏi và người con gái xinh đẹp kết duyên với nhau.
  • Lương duyên: (Danh từ) Chỉ mối nhân duyên tốt đẹp, hạnh phúc.
Thành ngữ liên quan
  • Loan phượng hòa minh: (Thành ngữ Hán Việt) Chim loan và chim phượng hòa tiếng hót với nhau, ví với vợ chồng hòa thuận, hạnh phúc.
  • Rồng đến nhà tôm: (Thành ngữ) Thường dùng với hàm ý khiêm tốn, ví việc người con gái lấy được chồng quý hoặc ngược lại.
  1. xưa Kính Trọng, người nước Tần, được quan đại phu nước Tề gả con gái cho, trong quẻ bói được câu: Phượng hoàng vu phi... (Chim phượng hoàng cung bay). Đời Đông Hán, Hoàng Hiến và Lý Ung là hai người có danh vọng, cùng lấy con gái Hoàn Yến, người đời khen hai con gái Hoàn Yến đều cưỡi rồng. Truyện Kiều dùng ý hai điển cố ấy để nói Từ Hải, Thuý Kiều đẹp duyên với nhau